Hiệu quả kinh tế của sản xuất lúa trong mô hình lúa - tôm tại tỉnh Kiên Giang: tiếp cận từ phân tích hiệu quả kĩ thuật và phân bổ

Tóm tắt

Việc tối ưu hóa sản xuất lúa trong mô hình lúa-tôm quan trọng tại ĐBSCL, đặc biệt ở Kiên Giang, đang gặp thách thức do phân bổ nguồn lực chưa hiệu quả. Nghiên cứu về hiệu quả phân bổ, kĩ thuật, kinh tế, và yếu tố đầu vào ảnh hưởng đến sản xuất lúa ở mô hình luân canh lúa–tôm tại đây bằng khảo sát 198 hộ tại hai huyện An Biên và An Minh, năm 2021 và được phân tích bằng hàm sản xuất để ước lượng mối quan hệ giữa các yếu tố đầu vào và sản lượng lúa. Kết quả ước lượng hàm sản xuất đã xác định được một số yếu tố đầu vào ảnh hưởng đáng kể đến sản xuất lúa, như: lượng giống lúa, lượng phân bón vô cơ, phân bón hữu cơ và lao động. Có khác biệt lớn giữa hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả kinh tế, phản ánh thực trạng nguồn lực đang được phân bổ chưa tối ưu. Mức hiệu quả kinh tế trung bình của các nông hộ chỉ đạt 62,1%, cho thấy tiềm năng tiết kiệm tới 37,9% chi phí đầu vào hiện tại mà vẫn duy trì được mức sản lượng tương ứng. Dù lợi nhuận trực tiếp từ canh tác lúa không cao, song lúa vẫn giữ vai trò lớn khi góp phần tăng năng suất và lợi nhuận nuôi tôm, qua đó thúc đẩy duy trì luân canh sản xuất lúa–tôm. Khuyến nghị nông dân cần điều chỉnh lại cơ cấu và liều lượng sử dụng các yếu tố đầu vào để nâng cao hiệu quả kinh tế và tối đa hóa lợi nhuận. Các cơ quan quản lý và khuyến nông nên tăng cường tập huấn kỹ thuật về quy trình sản xuất lúa hiệu quả hơn trong mô hình luân canh lúa-tôm.