https://dthujs.vn/index.php/sshvi Dong Thap University Journal of Science vi-VN Chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn https://dthujs.vn/index.php/sshvi/article/view/2243 Giáo dục phát triển bền vững đang trở thành một xu hướng quan trọng trong dạy học hiện nay. Tuy nhiên, việc tích hợp giáo dục phát triển bền vững vào chương trình dạy học nói chung và môn Khoa học tự nhiên nói riêng vẫn còn nhiều thách thức. Nghiên cứu này giới thiệu về việc thiết kế và sử dụng bộ trò chơi học tập tích hợp nội dung giáo dục phát triển bền vững vào dạy học chủ đề “Hydrocarbon và nguồn nhiên liệu” trong môn Khoa học tự nhiên lớp 9. Kết quả thực nghiệm sư phạm trên 47 học sinh cho thấy trò chơi đã có tác động tích cực trong việc nâng cao hiểu biết của học sinh về kiến thức phát triển bền vững chủ đề “Hydrocarbon và nguồn nhiên liệu”. Thông qua quan sát trong quá trình thực nghiệm sư phạm, nghiên cứu cũng đưa ra các khuyến nghị để sử dụng trò chơi tích hợp giáo dục phát triển bền vững vào dạy học môn Khoa học tự nhiên một cách hiệu quả. Thái Hoài Minh Lê Hoàng Thư Lê Hồng Ánh Đặng Vân Hà Phạm Thuỳ Vân Nguyễn Minh Tuấn Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 15 6 1 11 https://dthujs.vn/index.php/sshvi/article/view/2300 Để thực hiện hiệu quả mục tiêu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, giáo viên cần vận dụng các phương pháp dạy học tích cực, phù hợp với mục tiêu phát triển năng lực của học sinh. Mô hình 5E được nhiều giáo viên trên thế giới triển khai vào quá trình dạy học bởi những hiệu quả và lợi ích của nó đối với việc phát triển năng lực người học. Bài báo trình bày kết quả nghiên cứu của việc vận dụng mô hình 5E trong dạy học nội dung “Lực ma sát trượt” môn Vật lí 10 nhằm bồi dưỡng năng lực vật lí của học sinh. Thông qua các hoạt động học tập được tổ chức theo mô hình 5E, học sinh có nhiều cơ hội để phát huy tư duy sáng tạo của bản thân trong quá trình tìm tòi, khám phá, xây dựng và vận dụng kiến thức, qua đó hình thành và phát triển các năng lực thiết yếu như giải quyết vấn đề và sáng tạo, tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, đặc biệt là năng lực vật lí. TS Cao Thị Sông Hương Lê Văn Hiếu Nguyễn Đào Thùy Dương Nguyễn Trúc Quỳnh Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 15 6 12 26 https://dthujs.vn/index.php/sshvi/article/view/2302 Giáo dục STEM dần trở thành một xu thế giáo dục hiện đại nhằm góp phần phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của học sinh. Ở các nền giáo dục tiên tiến trên thế giới, giáo dục STEM được chủ trương bởi chính phủ nhằm đào tạo thế hệ trẻ có thể thích ứng và theo kịp sự phát triển chóng mặt của khoa học kĩ thuật và công nghệ. Tại Việt Nam, giáo dục STEM hiện đang được triển khai mạnh mẽ trong chương trình giáo dục phổ thông 2018 dưới nhiều hình thức khác nhau. Hoạt động trải nghiệm STEM dưới hình thức sân chơi khoa học là một trong những hoạt động trải nghiệm ngoại khóa thú vị giúp học sinh vừa củng cố kiến thức trên lớp, biết cách vận dụng kiến thức để giải quyết những vấn đề trong cuộc sống, phát triển năng lực, phẩm chất; vừa có khoảng thời gian vui chơi ích bổ ích sau các giờ học chính khóa. Nhằm định hướng cho giáo viên cấp THCS trong việc tổ chức sân chơi khoa học, bài báo trình bày một nghiên cứu về tổ chức sân chơi khoa học chủ đề “Blindbox STEM” trong môn Khoa học tự nhiên 9 nhằm bồi dưỡng năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo của học sinh. TS Cao Thị Sông Hương Trần Phạm Khánh Linh Trần Đặng Minh Châu Đỗ Dương Gia Hân Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 15 6 27 40 https://dthujs.vn/index.php/sshvi/article/view/2893 Nghiên cứu này khảo sát 700 học sinh trung học phổ thông tại năm tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long trong giai đoạn 11/2024–10/2025 nhằm đánh giá thực trạng tham gia nghiên cứu khoa học (NCKH), xác định những khó khăn trong quá trình thực hiện, và đề xuất hướng cải thiện hoạt động NCKH trong nhà trường. Kết quả cho thấy học sinh có thái độ tích cực và nhận thức rõ lợi ích của NCKH đối với việc phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và làm việc nhóm (3,91), song tự đánh giá năng lực tham gia ở mức trung lập (3,28). Có sự khác biệt có ý nghĩa theo giới tính, khối lớp và lĩnh vực học tập. Trong quá trình nghiên cứu, học sinh đánh giá cao sự hỗ trợ của giáo viên ở khâu tìm tài liệu và phân tích kết quả, nhưng gặp khó khăn trong thu thập dữ liệu, phân tích số liệu, đánh giá độ tin cậy tài liệu và thuyết trình. Phân tích định tính 512 phản hồi hợp lệ cho thấy 42,58% học sinh chưa có đề xuất cụ thể, trong khi các ý kiến chính tập trung vào tăng cường cơ sở vật chất (15,23%), đào tạo kỹ năng nghiên cứu (12,11%), tuyên truyền tạo động lực, và tổ chức câu lạc bộ hoặc cuộc thi NCKH. Kết quả nhấn mạnh vai trò của giáo viên và nhà trường trong việc bồi dưỡng năng lực nghiên cứu khoa học cho học sinh THPT vùng Đồng bằng sông Cửu Long, góp phần thực hiện hiệu quả Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. CN Võ Thị Thảo Lam ThS Nguyễn Thị Kiều Tiên GS. TS. Đinh Minh Quang Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 15 6 41 52 https://dthujs.vn/index.php/sshvi/article/view/2755 Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, việc tích hợp trí tuệ nhân tạo vào quá trình dạy học đang mở ra những hướng tiếp cận mới trong việc phát triển năng lực và nâng cao hứng thú cho người học. Xác suất có điều kiện vốn được đánh giá là một chủ đề khó, thường gây trở ngại cho học sinh và dẫn đến suy giảm động lực học tập. Nghiên cứu này nhằm khai thác khả năng ứng dụng ChatGPT trong việc tạo câu hỏi và hỗ trợ mô hình hóa toán học đối với nội dung xác suất có điều kiện, hướng đến mục tiêu nâng cao động lực học tập cho học sinh. Dựa trên phương pháp nghiên cứu lý luận, bài báo đề xuất và minh họa tiến trình dạy học sử dụng ChatGPT để thiết kế đề bài, hỗ trợ mô hình hóa trong nội dung xác suất có điều kiện. Kết quả nhận được đã phân tích rõ từng bước của tiến trình tác động đến động lực học tập của học sinh qua việc gia tăng tính chủ động, khả năng tự học và hứng thú cho học sinh khi nhận được phản hồi tức thời từ ChatGPT trong học tập toán. PGS. TS. Nguyễn Hữu Hậu Trần Thị Ngọc Trâm Nguyễn Ngọc Duy Lê Văn Vĩnh Thăng Copyright (c) 2025 Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 15 6 53 67 https://dthujs.vn/index.php/sshvi/article/view/2210 Sự phát triển nhanh của khoa học và công nghệ ngày nay đặt ra cho lĩnh vực giáo dục nhiều thách thức, trong đó xây dựng hệ thống giáo dục hướng đến giáo dục con người năng động, sáng tạo và thích ứng với những biến đổi nhanh của xã hội. Chương trình giáo dục phổ thông nhấn mạnh mục tiêu giáo dục phát triển năng lực, phẩm chất người học, tập trung ở 5 phẩm chất, 3 cặp năng lực chung và các năng lực đặc thù gắn với từng lĩnh vực kiến thức. Năng lực toán học gồm 5 năng lực thành tố, trong đó năng lực giải quyết vấn đề toán học được xem là cốt lõi. Trong bài viết này, chúng tôi hướng đến mục tiêu xây dựng các bước dạy học phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học. Chúng tôi làm rõ quan niệm, biểu hiện của năng lực giải quyết vấn đề toán học trong chương trình giáo dục phổ thông môn Toán, phân tích mối quan hệ giữa năng lực giải quyết vấn đề toán học với các năng lực thành tố khác của năng lực toán học, từ đó đề xuất các bước dạy học nội dung Số và phép tính trong môn Toán 3 theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh, có minh họa một số ví dụ cụ thể dạy học góp phần cho sinh viên và giáo viên tiểu học thực hiện tốt hơn các bài học phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh. SV Trần Tuấn Anh TS. Nguyễn Thị Kiều Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 15 6 68 78 https://dthujs.vn/index.php/sshvi/article/view/2434 Năng lực tự học (NLTH) không chỉ là khả năng tiếp thu kiến thức một cách chủ động mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tư duy độc lập và khả năng giải quyết vấn đề của học sinh (HS), đặc biệt trong bối cảnh giáo dục hiện đại. Bài viết này là kết quả nghiên cứu thực trạng NLTH của HS lớp 10 và ý kiến của giáo viên (GV) tại trường Trung học Phổ thông Nguyễn Du về những kỹ năng thực hành (KNTH), kỹ thuật thực hành (KTTH) môn Tin học. Nhóm nghiên cứu thực hiện khảo sát bằng bảng hỏi, phân tích dữ liệu để đưa ra những đánh giá cụ thể về NLTH của HS lớp 10 thông qua các kỹ năng, KTTH môn Tin học. Từ đó, đánh giá được mức độ HS có NLTH và sự ảnh hưởng của các kỹ thuật, KNTH trong môn Tin học đến NLTH của HS. Kết quả cho thấy NLTH được cải thiện thông qua việc áp dụng các kỹ năng, KTTH môn Tin học, đó là yếu tố quan trọng để cải thiện hiệu quả học tập cho HS và nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường. Nguyễn Anh Duy Mai Quốc Việt Nguyễn Thị Như Quyến Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 15 6 79 93 https://dthujs.vn/index.php/sshvi/article/view/2560 Nghiên cứu này nhằm khảo sát thực trạng sử dụng công cụ, phương tiện học toán của học sinh lớp 3 trong quá trình học tập các nội dung Hình học và Đo lường tại một số trường tiểu học trên địa bàn phường Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp. Thông qua khảo sát, phỏng vấn và quan sát trực tiếp tại lớp học, nghiên cứu tập trung phân tích mức độ, tần suất, cách thức sử dụng cũng như hiệu quả của các công cụ, phương tiện học toán được sử dụng trong hoạt động học tập của học sinh. Kết quả nghiên cứu cho thấy, phần lớn học sinh đã được tiếp cận với các công cụ, phương tiện học toán một cách cơ bản, tuy nhiên việc sử dụng chúng trong thực hành và vận dụng còn hạn chế. Kết quả nghiên cứu là cơ sở để nhóm tác giả đề xuất một số biện pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng công cụ, phương tiện học toán trong học tập nội dung Hình học và Đo lường ở tiểu học, góp phần phát triển năng lực sử dụng công cụ, phương tiện học toán cho học sinh. Nguyễn Đinh Huỳnh Như Phan Thanh Sang Lê Duy Cường Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 15 6 94 104 https://dthujs.vn/index.php/sshvi/article/view/2535 Bài viết trình bày một thiết kế dạy học khái niệm cấp số nhân trong chương trình Toán lớp 11 theo mô hình 5E. Mục tiêu của nghiên cứu là tạo điều kiện để học sinh chủ động khám phá khái niệm thông qua trải nghiệm trực tiếp, từ đó hình thành kiến thức một cách sâu sắc. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng là nghiên cứu thiết kế dạy học (Design-based Research), gồm hai bước cơ bản là tổng quan tài liệu và thiết kế chuỗi hoạt động dạy học. Bài viết đã đề xuất hai biện pháp kích thích hứng thú và gợi mở tư duy quy luật của học sinh ở pha kết nối: sử dụng trò chơi toán học hoặc tình huống thực tiễn. Các pha còn lại được triển khai theo hướng học sinh tự phát hiện, mô tả, khái quát và áp dụng kiến thức một cách tích cực, hướng đến mục tiêu là học sinh hiểu rõ khái niệm, vận dụng đúng công thức cấp số nhân và nhận diện được các tình huống thực tiễn liên quan. TS Nguyễn Thị Hồng Duyên Nguyễn Phú Lộc ThS Nguyễn Thành Luân Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 15 6 105 115 https://dthujs.vn/index.php/sshvi/article/view/2760 Bài báo nhấn mạnh vai trò của Tư duy máy tính (Computational Thinking – CT) trong việc phát triển năng lực toán học cho học sinh, đặc biệt trong bối cảnh giáo dục hiện đại hướng đến tư duy logic, giải quyết vấn đề và ứng dụng công nghệ. CT không chỉ giúp học sinh tiếp cận toán học một cách hệ thống, sáng tạo mà còn hình thành kỹ năng phân tích, mô hình hóa và tự động hóa lời giải. Thông qua việc phân tích đề tham khảo và đề thi tốt nghiệp môn Toán năm 2025, bài báo chỉ ra sự xuất hiện rõ nét của các yếu tố của CT trong cấu trúc câu hỏi – từ việc yêu cầu chia nhỏ vấn đề, nhận diện mẫu, đến xây dựng thuật toán trong các bài toán. Nhiều câu hỏi không chỉ kiểm tra kiến thức mà còn đánh giá khả năng tư duy logic và xử lý tình huống. Qua đó, bài báo khẳng định CT là chìa khóa quan trọng giúp học sinh không chỉ học tốt môn Toán mà còn sẵn sàng cho yêu cầu của kỷ nguyên số. PGS.TS. Phạm Sỹ Nam Trần Quốc Dân Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 15 6 116 126