Một số biện pháp phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh lớp 7 trong dạy học chủ đề số vô tỉ

Huỳnh Tấn Cường1, , Nguyễn Ngọc Hiền2
1 Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Vĩnh Châu A
2 Khoa Toán - Tin, Trường Đại học Đồng Tháp, Việt Nam

Nội dung chính của bài viết

Tóm tắt

Phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học là yêu cầu quan trọng trong dạy học Toán theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Tuy nhiên, học sinh lớp 7 thường gặp khó khăn khi học chủ đề số vô tỉ do tính trừu tượng của nội dung. Bài báo nhằm xác định các biểu hiện của năng lực giải quyết vấn đề toán học trong chủ đề số vô tỉ và đề xuất các biện pháp dạy học phù hợp. Nghiên cứu được thực hiện trên cơ sở phân tích lí luận kết hợp với xem xét nội dung chương trình và thực tiễn dạy học. Kết quả cho thấy năng lực giải quyết vấn đề toán học được thể hiện qua ba biểu hiện: nhận biết và đề xuất cách giải quyết vấn đề; thực hiện giải quyết vấn đề; đánh giá và khái quát hóa. Từ đó, ba biện pháp dạy học được đề xuất, bao gồm khai thác sai lầm điển hình, tổ chức chuỗi nhiệm vụ học tập theo mức độ tăng dần và tăng cường hoạt động đánh giá, khái quát hóa. Nghiên cứu góp phần làm rõ cách tiếp cận phát triển năng lực trong dạy học chủ đề số vô tỉ và cung cấp cơ sở tham khảo cho giáo viên trong tổ chức dạy học.

Chi tiết bài viết

Tài liệu tham khảo

Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018a). Chương trình giáo dục phổ thông - Chương trình tổng thể (ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT -Bộ GDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ trưởng Bộ GDĐT). Hà Nội.
Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018b). Chương trình giáo dục phổ thông môn Toán (ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ trưởng Bộ GDĐT). Hà Nội.
Bùi, T. H. (2007). Kích thích năng lực tư duy cho người học. Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn, 23, 185-190.
Đặng, Đ. T. (2014). Giáo dục học. Nhà xuất bản Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh.
Diana, N. (2024). Exploring students’ learning obstacles in understanding rational and irrational numbers: A qualitative study. International Journal of Advance Research in Mathematics Education, 2(2), 61–70. https://doi.org/10.56916/ijr.v2i2.2279
Doruk, B. K., & Bayram Gün, Ş. (2026). The effect of error-based activities incorporating argumentation on errors in the external representation of irrational numbers. International Electronic Journal of Mathematics Education, 21(1), em0xxx. https://doi.org/10.29333/iejme/18097
Lê, H. L., & Nguyễn, T. K. (2022). Một số biện pháp phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh trong dạy học toán 2. Tạp chí Giáo dục, 22(15), 12-17. Truy cập từ https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/492.
Lê, T. T. C. (2024). Giáo dục học tiểu học: Những vấn đề cơ bản. Nhà xuất bản Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh.
Mai, T. T. H., & Đinh, T. T. (2022). Một số biện pháp phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh trung học phổ thông trong dạy học chủ đề “Nguyên hàm - Tích phân” (Giải tích 12). Tạp chí Giáo dục, 22(22), 1-6. Truy cập từ https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/587.
Nguyễn, D. H., & Trần, N. M. Đ. (2023). Một số biện pháp phát triển năng lực mô hình hóa toán học cho học sinh trong dạy học giải các bài toán thực tiễn (Toán 9). Tạp chí Giáo dục, 23(14), 18-22. Truy cập từ https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/822.
Nguyễn, N. G., Nguyễn, T. T., Phạm, T. T. N., & Hà, N. M. (2024). Phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh thông qua dạy học giải bài toán thực tiễn ở lớp 9. Tạp chí Giáo dục, 24(8), 23-27. Truy cập từ https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/1664.
Nguyễn, T. K. C. (2025). Bồi dưỡng năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh lớp 7 thông qua dạy học chủ đề “Các hình khối trong thực tiễn”. Tạp chí Thiết bị Giáo dục, 342, 25-29.
Nguyễn, T. T. T. (2024). Thực trạng phát triển năng lực tư duy và lập luận toán học cho học sinh trong dạy học môn Toán ở một số trường trung học cơ sở. Tạp chí Khoa học và Công nghệ - Trường Đại học Hùng Vương, 35(2), 48-56.
Rizos, I., & Gkrekas, N. (2024). Pattern recognition among primary school students: The relationship with mathematical problem solving. Contemporary Mathematics and Science Education, 5(1), ep2401. https://doi.org/10.30935/conmaths/14689
Sugiharti, A., Rahmawati, D., & Anwar, R. B. (2026). Trends in mathematical problem-solving skills in mathematics learning. International Journal of Studies in Education and Science, 7(2), 188–201. https://doi.org/10.46328/ijses.6725
Trần, N. M. Đ., & Nguyễn, D. H. (2025). Phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh lớp 7 trong dạy học chủ đề “Đại lượng tỉ lệ”. Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp, 14(01S), 130-141. https://doi.org/10.52714/dthu.14.01S.2025.1562.
Trần, T. P. L. (2025). Thiết kế và sử dụng đánh giá xác thực trong dạy học chủ đề hình đồng dạng trong môn Toán lớp 8 theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh. Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp, 14(03S), 108-122. https://doi.org/10.52714/dthu.14.03S.2025.1619.