Thiết kế tình huống dạy học chủ đề Phương trình và Hệ phương trình nhằm phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh lớp 9
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Trong bối cảnh Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh, dạy học toán cần chú trọng phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn. Tuy nhiên, thực tế dạy học chủ đề Phương trình và hệ phương trình ở lớp 9 vẫn chủ yếu tập trung rèn luyện kỹ năng giải toán, chưa tạo nhiều cơ hội để học sinh vận dụng kiến thức giải quyết các tình huống thực tiễn. Bài viết xác định các biểu hiện của năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn trong chủ đề Phương trình và hệ phương trình Toán 9 và đề xuất quy trình thiết kế tình huống dạy học theo định hướng phát triển năng lực vận dụng toán học vảo thực tiễn. Thiết kế một số tình huống dạy học trong chủ đề Phương trình và hệ phương trình Toán 9 nhằm góp phần phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh. Các tình huống được xây dựng từ những vấn đề gần gũi với đời sống, tạo cơ hội cho học sinh mô hình hóa tình huống thực tiễn, thiết lập và giải phương trình hoặc hệ phương trình để giải quyết vấn đề đặt ra. Kết quả nghiên cứu góp phần hỗ trợ giáo viên tổ chức dạy học Toán 9 gắn với thực tiễn, qua đó phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn và nâng cao hiệu quả dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
Từ khóa
năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn, phương trình và hệ phương trình, tình huống dạy học, Toán 9
Chi tiết bài viết

Bài báo này được cấp phép theo Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Tài liệu tham khảo
Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018b). Chương trình giáo dục phổ thông môn Toán (ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ trưởng Bộ GDĐT).
Bùi, H. N. (2003). Tăng cường khai thác nội dung thực tế trong dạy học Số học và Đại số nhằm nâng cao năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh trung học cơ sở. Luận án Tiến sĩ giáo dục học, Trường Đại học Vinh.
Cao, T. H., & Nguyễn, B. Y. (2021). Một số biện pháp phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh trong dạy học chủ đề “Phương trình và hệ phương trình” (Toán 9). Tạp chí Giáo dục, số 513 (kì 1-11/2021), tr 21-26.
Đỗ, Đ. T (chủ biên)., Đỗ, T. Đ., Phạm, X. C., Nguyễn, S. H., Phạm, S. N., Vũ, Đ. P., Nguyễn, K. S., Vũ, P. T., & Trần, Q. V . (2018). Dạy học phát triển năng lực môn Toán trung học cơ sở. NXB Đại học Sư phạm.
Đỗ, Đ. T., Phạm, X. C., Nguyễn, S. H., Nguyễn, T. P. L., Phạm, S. N., & Phạm, M. P., (2023). Sách giáo khoa Toán 9 (Tập 1) – Bộ sách Cánh diều. Công ty cổ phần đầu tư xuất bản – Giáo dục Việt Nam.
Đoàn, T. V. (2025). Bồi dưỡng năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh lớp 12 thông qua dạy học Chương ‘‘Ứng dụng đạo hàm để khảo sát hàm số’’. Luận văn thạc sĩ giáo dục học, trường Đại học Đồng Tháp.
Hà, H. K., Cung, T. A., Trần, V. T., Đặng, H. T., Trần, M. C., Lê, V. C., Nguyễn, Đ. Đ., Lê, V. H., Phan, T. H., Trần, Đ. K., Phạm, A. M., & Nguyễn, T. K. S. (2023). Sách giáo khoa Toán 9 (Tập 1) – Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Kolb, D. A. (1984). Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
Lê, H. D. (2017). Bồi dưỡng năng lực vận dụng kiến thức toán học vào thực tiễn cho HS trong dạy học toán 8. Luận văn Thạc sĩ Giáo dục học, trường Đại học Đồng Tháp.
OECD. (2023). PISA 2022 Assessment and Analytical Framework. OECD Publishing.
Nguyễn, B. K. (2011). Phương pháp dạy học môn Toán. Nhà xuất bản Đại học Sư phạm Hà Nội.
Nguyễn, T. T. H. (2016). Phát triển năng lực ứng dụng toán học vào thực tiễn thông qua dạy học chủ đề tổ hợp – xác suất đại số và giải tích 11. Luận văn thạc sĩ Giáo dục học, Trường Đại học Cần Thơ.
Nguyễn, T. T., & Phạm. T. H. T. (2016). Phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn thông qua dạy học thực hành. Tạp chí Giáo dục, Số 391, tr 50-53.
Nguyễn, T. H. (2020), Phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sin thông qua dạy học chủ đề khối đa diện, mặt nón, mặt trụ và mặt cầu trong hình học 12. Luận văn Thạc sĩ Giáo dục học, Trường Đại học Đồng Tháp.
Phan, T. N. (2005). Dạy học và phương pháp dạy học trong nhà trường. Nhà xuất bản Đại học Sư phạm.
Trần, N. D., Trần, Đ. H., Nguyễn, T. A., Nguyễn, C., Ngô, H. L., Phạm, H. Q., & Phạm, T. T. T. (2023). Sách giáo khoa Toán 9 (Tập 1) – Bộ sách Chân trời sáng tạo. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Các bài báo được đọc nhiều nhất của cùng tác giả
- Nguyễn Dương Hoàng, Trần Thanh Cần, Dạy học định lý hình học không gian với sự hỗ trợ của phần mềm Geospace , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Số 8 (2014): Phần A - Khoa học Xã hội và Nhân văn
- PGS Nguyễn Dương Hoàng, TS Trần Lê Nam, Mai Thị Kiều Trinh, Khai thác các yếu tố thực tiễn trong dạy học chủ đề tam giác đồng dạng cho học sinh lớp 8 , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 14 Số 01S (2025): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Hoàng Thị Duyên, PGS. TS Nguyễn Dương Hoàng, Phát triển tư duy phê phán cho học sinh lớp 9 thông qua dạy học chủ đề “Hệ thức lượng trong tam giác vuông” , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 15 Số 02S (2026): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- PGS Nguyễn Dương Hoàng, Lại Mỹ Châu, Thiết kế tình huống dạy học hợp tác theo hướng phát triển năng lực giao tiếp toán học cho học sinh lớp 11 trong dạy học chủ đề quan hệ vuông góc trong không gian , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 15 Số 02S (2026): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Lê Thị Lý, Nguyễn Dương Hoàng, Một số biện pháp bồi dưỡng tư duy thuật toán cho học sinh trong dạy học chủ đề “Quan hệ vuông góc trong không gian” Toán 11 , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 15 Số 02S (2026): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)