Thiết kế tình huống dạy học chủ đề Phương trình và Hệ phương trình nhằm phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh lớp 9
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Trong bối cảnh Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh, dạy học toán cần chú trọng phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn. Tuy nhiên, thực tế dạy học chủ đề Phương trình và hệ phương trình ở lớp 9 vẫn chủ yếu tập trung rèn luyện kỹ năng giải toán, chưa tạo nhiều cơ hội để học sinh vận dụng kiến thức giải quyết các tình huống thực tiễn. Bài viết xác định các biểu hiện của năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn trong chủ đề Phương trình và hệ phương trình Toán 9 và đề xuất quy trình thiết kế tình huống dạy học theo định hướng phát triển năng lực vận dụng toán học vảo thực tiễn. Thiết kế một số tình huống dạy học trong chủ đề Phương trình và hệ phương trình Toán 9 nhằm góp phần phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh. Các tình huống được xây dựng từ những vấn đề gần gũi với đời sống, tạo cơ hội cho học sinh mô hình hóa tình huống thực tiễn, thiết lập và giải phương trình hoặc hệ phương trình để giải quyết vấn đề đặt ra. Kết quả nghiên cứu góp phần hỗ trợ giáo viên tổ chức dạy học Toán 9 gắn với thực tiễn, qua đó phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn và nâng cao hiệu quả dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
Từ khóa
năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn, phương trình và hệ phương trình, tình huống dạy học, Toán 9
Chi tiết bài viết

Bài báo này được cấp phép theo Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Tài liệu tham khảo
Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018b). Chương trình giáo dục phổ thông môn Toán (ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ trưởng Bộ GDĐT).
Bùi, H. N. (2003). Tăng cường khai thác nội dung thực tế trong dạy học Số học và Đại số nhằm nâng cao năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh trung học cơ sở. Luận án Tiến sĩ giáo dục học, Trường Đại học Vinh.
Cao, T. H., & Nguyễn, B. Y. (2021). Một số biện pháp phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh trong dạy học chủ đề “Phương trình và hệ phương trình” (Toán 9). Tạp chí Giáo dục, số 513 (kì 1-11/2021), tr 21-26.
Đỗ, Đ. T (chủ biên)., Đỗ, T. Đ., Phạm, X. C., Nguyễn, S. H., Phạm, S. N., Vũ, Đ. P., Nguyễn, K. S., Vũ, P. T., & Trần, Q. V . (2018). Dạy học phát triển năng lực môn Toán trung học cơ sở. NXB Đại học Sư phạm.
Đỗ, Đ. T., Phạm, X. C., Nguyễn, S. H., Nguyễn, T. P. L., Phạm, S. N., & Phạm, M. P., (2023). Sách giáo khoa Toán 9 (Tập 1) – Bộ sách Cánh diều. Công ty cổ phần đầu tư xuất bản – Giáo dục Việt Nam.
Đoàn, T. V. (2025). Bồi dưỡng năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh lớp 12 thông qua dạy học Chương ‘‘Ứng dụng đạo hàm để khảo sát hàm số’’. Luận văn thạc sĩ giáo dục học, trường Đại học Đồng Tháp.
Hà, H. K., Cung, T. A., Trần, V. T., Đặng, H. T., Trần, M. C., Lê, V. C., Nguyễn, Đ. Đ., Lê, V. H., Phan, T. H., Trần, Đ. K., Phạm, A. M., & Nguyễn, T. K. S. (2023). Sách giáo khoa Toán 9 (Tập 1) – Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Kolb, D. A. (1984). Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
Lê, H. D. (2017). Bồi dưỡng năng lực vận dụng kiến thức toán học vào thực tiễn cho HS trong dạy học toán 8. Luận văn Thạc sĩ Giáo dục học, trường Đại học Đồng Tháp.
OECD. (2023). PISA 2022 Assessment and Analytical Framework. OECD Publishing.
Nguyễn, B. K. (2011). Phương pháp dạy học môn Toán. Nhà xuất bản Đại học Sư phạm Hà Nội.
Nguyễn, T. T. H. (2016). Phát triển năng lực ứng dụng toán học vào thực tiễn thông qua dạy học chủ đề tổ hợp – xác suất đại số và giải tích 11. Luận văn thạc sĩ Giáo dục học, Trường Đại học Cần Thơ.
Nguyễn, T. T., & Phạm. T. H. T. (2016). Phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn thông qua dạy học thực hành. Tạp chí Giáo dục, Số 391, tr 50-53.
Nguyễn, T. H. (2020), Phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sin thông qua dạy học chủ đề khối đa diện, mặt nón, mặt trụ và mặt cầu trong hình học 12. Luận văn Thạc sĩ Giáo dục học, Trường Đại học Đồng Tháp.
Phan, T. N. (2005). Dạy học và phương pháp dạy học trong nhà trường. Nhà xuất bản Đại học Sư phạm.
Trần, N. D., Trần, Đ. H., Nguyễn, T. A., Nguyễn, C., Ngô, H. L., Phạm, H. Q., & Phạm, T. T. T. (2023). Sách giáo khoa Toán 9 (Tập 1) – Bộ sách Chân trời sáng tạo. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Các bài báo được đọc nhiều nhất của cùng tác giả
- Nguyễn Phước Thuận, PGS Nguyễn Dương Hoàng, Phát triển năng lực giao tiếp toán học cho học sinh lớp 9 thông qua dạy học chương hệ thức lượng trong tam giác vuông , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 14 Số 01S (2025): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Cù Huy Hoàng, PGS Nguyễn Dương Hoàng, Phát triển tư duy phản biện cho học sinh thông qua dạy học chủ đề “Đại số tổ hợp – Toán 10” , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 14 Số 05S (2025): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Nguyễn Dương Hoàng, Phan Thị Hoàng Oanh, Phát triển năng lực chứng minh toán học cho học sinh lớp 8 qua dạy học chủ đề tam giác đồng dạng , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 13 Số 02S (2024): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- PGS.TS Nguyễn Dương Hoàng, Nguyễn Thị Hoa, Kiểm tra đánh giá năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh lớp 11 trong dạy học chủ đề Thống kê và Xác suất , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 14 Số 05S (2025): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Trần Thị Thanh Thảo, PGS.TS Nguyễn Dương Hoàng, Phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh lớp 12 thông qua dạy học chuyên đề “Ứng dụng Toán học trong một số vấn đề liên quan đến tài chính” , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 14 Số 03S (2025): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Nguyễn Thị Xuân Mai, Nguyễn Dương Hoàng, Một số biện pháp bồi dưỡng năng lực phân tích tìm tòi lời giải bài toán cho học sinh thông qua dạy học giải bài tập chủ đề phương pháp tọa độ trong mặt phẳng - Hình học 10 , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Số 27 (2017): Phần A - Khoa học Xã hội và Nhân văn
- PGS.TS Nguyễn Dương Hoàng, Nguyễn Đặng Xuân An, Tổ chức hoạt động thực hành và trải nghiệm trong dạy học môn Toán 8 , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 14 Số 01S (2025): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Phạm Thị Thắm, PGS.TS Nguyễn Dương Hoàng, Rèn luyện tư duy phân tích cho học sinh lớp 12 thông qua dạy học chủ đề “Phương pháp tọa độ trong không gian” , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 13 Số 02S (2024): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Trương Tố Quyên, PGS Nguyễn Dương Hoàng, Bồi dưỡng năng lực khám phá tri thức phương pháp cho học sinh thông qua dạy học giải bài tập chủ đề tính chia hết trong tập hợp các số tự nhiên - Toán 6 , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 14 Số 01S (2025): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Nguyễn Văn Út, Nguyễn Dương Hoàng, Một số biện pháp bồi dưỡng năng lực huy động kiến thức cho học sinh khá giỏi lớp 12 trong dạy học giải bài tập chương “Nguyên hàm, tích phân và ứng dụng” , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 12 Số 03S (2023): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)