Phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh lớp 12 thông qua dạy học chuyên đề ứng dụng toán học giải các bài toán tối ưu

Lê Minh Cường1, , Nguyễn Trung Tín2,3,  
1 Khoa Sư phạm Toán - Tin, Trường Sư phạm, Trường Đại học Đồng Tháp, Việt Nam
2 Học viên cao học, Trường Đại học Đồng Tháp, Việt Nam
3 Tổ toán, Trường THPT Hòa Lạc, Việt Nam

Nội dung chính của bài viết

Tóm tắt

Bài viết này đề xuất các biện pháp phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh lớp 12 thông qua chuyên đề “Ứng dụng toán học giải các bài toán tối ưu”. Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra bằng bảng hỏi kết hợp quan sát trên mẫu khảo sát gồm 25 giáo viên và 322 học sinh tại tỉnh An Giang. Trên cơ sở Chương trình Giáo dục phổ thông môn Toán năm 2018 và các nghiên cứu có liên quan, bài viết xác định bốn biểu hiện của năng lực giải quyết vấn đề toán học phù hợp với quá trình dạy học chuyên đề này. Dựa trên kết quả khảo sát những khó khăn của học sinh trong quá trình giải quyết các bài toán tối ưu, bài viết đề xuất ba biện pháp sư phạm: (1) tổ chức cho học sinh phân tích các tình huống thực tiễn nhằm rèn luyện khả năng nhận biết, phát hiện vấn đề và xử lí thông tin; (2) sử dụng công cụ trực quan và phần mềm GeoGebra hỗ trợ khám phá hướng giải quyết; (3) rèn luyện cho học sinh phát hiện và khắc phục sai lầm trong quá trình giải toán. Các biện pháp đề xuất được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả dạy học và phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh.

Chi tiết bài viết

Tài liệu tham khảo

Ban Chấp hành Trung ương Đảng. (2013). Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Hà Nội.
Bộ Chính trị. (2024). Kết luận số 91-KL/TW ngày 12 tháng 8 năm 2024 về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Hà Nội.
Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2018a). Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể (ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ trưởng Bộ GDĐT). Hà Nội.
Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2018b). Chương trình Giáo dục phổ thông môn Toán (ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ trưởng Bộ GDĐT). Hà Nội.
Đỗ, Đ. T. (Chủ biên), Đỗ, T. Đ., Phạm, X. C., Nguyễn, S. H., Phạm, S. N., Vũ, Đ. P., Nguyễn, T. K. S., Vũ, P. T., & Trần, Q. V. (2018). Dạy học phát triển năng lực môn Toán trung học phổ thông. Hà Nội: NXB Đại học Sư phạm.
Đỗ, Đ. T. (Tổng Chủ biên), Nguyễn, S. H. (Chủ biên).(2024). Chuyên đề học tập Toán 12 – Bộ sách Cánh Diều. Hà Nội: NXB Đại học Sư phạm.
Hà, H. K. (Tổng Chủ biên), Cung, T. A., Trần, V. T., & Đặng, H. T. (đồng Chủ biên). (2024). Toán 12 - Tập một (Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống). Hà Nội: NXB Giáo dục Việt Nam.
Hà, H. K. (Tổng Chủ biên), Cung, T. A., Trần, V. T., & Đặng, H. T. (đồng Chủ biên). (2024). Chuyên đề học tập Toán 12 – Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống. Hà Nội: NXB Giáo dục Việt Nam.
Huỳnh, T. K. (2022). Phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh thông qua dạy học giải bài tập chủ đề tích phân - Giải tích 12. Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Đồng Tháp, Việt Nam.
Lê, N. S., & Nguyễn, D. H. (2020). Một số vấn đề về lí luận và thực hành dạy học môn Toán. Hà Nội: NXB Giáo dục Việt Nam.
Lê, T. P. (2021). Đánh giá năng lực giải quyết vấn đề của học sinh tiểu học trong dạy học toán. Luận án Tiến sĩ, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, Việt Nam.
Nguyễn, H. T., Nguyễn, N. G., Phạm, H. T., Nguyễn, T. N., Dương, M. T. (2024). Dạy học ứng dụng “Định lí Sin” vào giải các bài toán thực tiễn nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh trung học phổ thông. Tạp chí Giáo dục, 24(3), 19-23.
Nguyễn, M. P. (2021). Phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh thông qua dạy học chương Véc tơ trong không gian, quan hệ vuông góc trong không gian - Hình học 11. Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Đồng Tháp, Việt Nam.
Nguyễn, T. T. (2022). Phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh trong dạy học chủ đề hệ thức lượng trong tam giác Toán 10 - Kết nối tri thức với cuộc sống. Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Đồng Tháp, Việt Nam.
Phan, A. T. (2014). Đánh giá năng lực giải quyết vấn đề của học sinh trong dạy học toán lớp 11 trung học phổ thông. Luận án Tiến sĩ, Trường Đại học Vinh, Việt Nam.
Trần, N. D. (Tổng Chủ biên), Trần, Đ. H., Nguyễn, T. A. (đồng Chủ biên), & Ngô, H. L. (2024). Chuyên đề học tập Toán 12 - Bộ sách Chân trời sáng tạo. Hà Nội: NXB Giáo dục Việt Nam.
Trần, V. T. (2024). Dạy học chương các quy tắc tính xác suất cho học sinh lớp 11 ở trường THPT dân tộc nội trú theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học. Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Đồng Tháp, Việt Nam.