Hàm lượng độc tố tetrodotoxin (TTX) của cá nóc theo loài, giới tính và theo vùng biển

Tóm tắt

Cá Nóc thuộc bộ Tetraodontiformes, là những loài cá có chứa độc tố Tetrodotoxin (TTX). Từ lâu, cá Nóc là món ăn ưa thích của nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là ở các quốc gia Châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Việt Nam…và cũng từ lâu hiện tượng ngộ độc cá Nóc đã được ghi nhận. Trong những năm gần đây, xu hướng sử dụng cá Nóc làm thực phẩm ngày càng tăng và vấn đề ngộ độc cá Nóc càng diễn ra thường xuyên hơn. Vùng biển nước ta có 41 loài cá Nóc, trong đó có 21 loài được phát hiện có độc tố. Áp dụng phương pháp thử nghiệm sinh học trên chuột, nghiên cứu này đã tiến hành phân tích hàm lượng độc tố TTX của 11 loài cá nóc với tổng số 315 mẫu được thu trên các tàu khai thác ngư dân trên biển hoặc thu mua tại các cảng cá từ Bắc vào Nam. Hàm lượng trung bình độc tố TTX của các loài là 86,84 MU/g, trong đó hàm lượng cao nhất ở loài Arothron immaculatus là 284,07 MU/g và thấp nhất ở loài Lagocephalus spadiceus là 1,42 MU/g. Áp dụng phương pháp t-Test: Two Sample Assuming Unequal Variances để so sánh hàm lượng độc tố TTX giữa cá đực và cá cái cho thấy: về tổng thể hàm lượng độc tố ở cá cái cao hơn cá đực rất nhiều, sự khác nhau này có ý nghĩa thống kê với độ tin cậy 95%, tuy nhiên khi phân tích chi tiết cho từng loài sự khác nhau có ý nghĩa chỉ được ghi nhận ở 3 loài Arothron immaculatus, Lagocephalus lunaris và Torquigener pallimaculatus. Sử dụng phân tích ANOVA một yếu tố để so sánh hàm lượng độc tố giữa 3 vùng biển trọng điểm của nước ta cho thấy: hàm lượng độc tố TTX của cá nóc ở vùng biển Trung Bộ trung bình là 114,86 MU/g; cao hơn rất nhiều so với khu vực Nam Bộ (trung bình là 72,21 MU/g), vịnh Bắc Bộ (trung bình là 18,87 MU/g). Sự khác nhau này có ý nghĩa thống kê với độ tin cậy 95%.