Thanh bên bài viết
Chuyên mục:
Khoa học Xã hội và Nhân văn (tiếng Việt)
Ngày xuất bản:
17/04/2026
Lượt xem
0
Lượt tải xuống
0
Trích dẫn bài báo
Lê, Đ. T., Đặng, T. T. M., Nguyễn, L. T. D., Phạm, M. G. H., & Đặng, H. A. K. (2026). Tổ chức các ngày lễ truyền thống thời Việt Nam Cộng hòa (giai đoạn 1955-1963). Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp, Online First, 1-16. https://doi.org/10.52714/dthu.sch.3131.1956
Định dạng trích dẫn:
##plugins.generic.badges.manager.settings.showBlockTitle##
Tổ chức các ngày lễ truyền thống thời Việt Nam Cộng hòa (giai đoạn 1955-1963)
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Giai đoạn 1955-1963, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đã tổ chức, lựa chọn và tái diễn giải một số ngày lễ truyền thống như Tết Nguyên đán, lễ kỷ niệm Hai Bà Trưng, lễ Thanh Minh, Giỗ Tổ Hùng Vương và Tết Trung thu trong khuôn khổ chính sách văn hóa của nhà nước. Dựa trên nguồn tư liệu lưu trữ, báo chí đương thời, diễn văn và văn bản hành chính, bài viết sử dụng phương pháp lịch sử kết hợp với phân tích diễn ngôn và phê bình nguồn tư liệu để làm rõ cách thức nhà nước can dự vào việc tổ chức nghi lễ, định hướng ý nghĩa biểu tượng và lồng ghép các mục tiêu chính trị vào không gian văn hóa truyền thống. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc sử dụng các ngày lễ truyền thống dưới thời Ngô Đình Diệm không chỉ phục vụ mục tiêu cạnh tranh chính trị với miền Bắc, mà còn gắn với nhu cầu xây dựng sự thừa nhận, huy động sự đồng thuận xã hội và kiến tạo hình ảnh quốc gia ở miền Nam Việt Nam. Trên cơ sở đó, bài viết góp phần làm rõ mối quan hệ giữa văn hóa và quyền lực trong lịch sử Việt Nam hiện đại, đồng thời cho thấy mức độ, phương thức và giới hạn của quá trình chính trị hóa các ngày lễ truyền thống dưới chính quyền Việt Nam Cộng hòa.
Từ khóa
Giai đoạn 1955-1963, ngày lễ truyền thống, văn hóa, Việt Nam Cộng hòa
Chi tiết bài viết
Bài báo này được cấp phép theo Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Tài liệu tham khảo
Cường, T. Đ., Đạo, N. H., & Vân, L. T. (2014). Lịch sử Việt Nam. Tập 12, Từ năm 1954 đến năm 1965. Hà Nội: Nhà xuất bản Khoa học Xã hội.
Hảo, B. T., Hương, L. T., & Tuyền, P. T. (2024). Kế thừa, phát huy giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế - Thực trạng và khuyến nghị. Tạp chí Khoa học và Công nghệ(69A).
Jacobs, S. (2004). America’s Miracle Man in Vietnam: Ngo Dinh Diem, Religion, Race, and U.S. Intervention in Southeast Asia. Durham: Duke University Press.
Masur, M. B. (2004). “Hearts and Minds: Cultural Nation-Building in South Vietnam, 1954–1963”. Luận án Tiến sĩ, The Ohio State University, Columbus.
Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1956). Diễn văn của Ngô Tổng thống trong buổi lễ đặt viên gạch đầu tiên xây cất thư viện Quốc gia và Trung tâm Văn hoá Việt Nam tại Thủ đô Sài Gòn ngày 3-7-1956. Ngô Đình Diệm.
Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1957a). Huấn từ của Ngô Tổng thống nhân dịp Lễ khai mạc Đại hội Văn hóa toàn quốc 7/1/1957. Ngô Đình Diệm.
Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1957b). Thông báo của Ngô tổng thống đọc trước quốc hội ngày khai mạc khoá họp thường lệ 7-10-1957. Ngô Đình Diệm.
Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1959a, 4 7). Ngày Giỗ Tổ tới nơi rồi. (197). Báo Cách Mạng Quốc Gia.
Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1959b, 9). Trung thu, Tết của nhi đồng. (2). Sáng Dội Miền Nam.
Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1958). Thông điệp của tổng thống nhân dịp lễ khánh đản Đức Khổng Tử (28-9-1958). (2). Trung học Nguyệt San. Bộ Quốc gia Giáo dục xuất bản.
Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1961a). Huấn từ của Tổng thống nhân dịp Tết Trung thu và ngày Nhi đồng Quốc tế (24-9-1961). Ngô Đình Diệm.
Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1961b). Huấn từ của Tổng thống Việt Nam Cộng Hoà đọc trong dịp lễ khai giảng long trọng Viện Đại học Huế (3-10-1961). Ngô Đình Diệm.
Thư viện Khoa học tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1961c). Tinh thần Trần Hưng Đạo - Lê Lợi: tinh thần quật cường của dân tộc. (19). Tờ báo Văn Đàn. Năm thứ nhất.
Thư viện Khoa học tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1962, 2). Lễ khánh thành đài kỉ niệm và ngày lễ Hai Bà Trưng. IV(4(34)). Sáng Dội Miền Nam.
Thư viện Khoa học tổng hợp TP.HCM. (1958, 10 28). Chế độ các ngày khánh tiết Việt Nam. Gió nam - cơ quan Văn hóa Nghị luận và Thông tin của liên đoàn công chức Cách mạng Quốc gia.
Tran, N.-A. (2013). “Contested identities: Nationalism in the Republic of Vietnam (1954–1963)”. Luận án Tiến sĩ, University of California, Berkeley.
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1954-1955). Hồ sơ số 29152: Hồ sơ tổ chức lễ trung thu năm 1954-1955. Phông Phủ Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa (1954-1975).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1956a). Hồ sơ số 16043: Hồ sơ v/v tổ chức lễ kỷ niệm Hai Bà Trưng ngày 18.3.1956. Phông Phủ Tổng Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1956b). Hồ sơ số 16044: Hồ sơ về lễ thanh minh tố cộng Bính Thân tổ chức vào ngày 11.4.1956 tại vườn Bách thảo Sài Gòn. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1956-1961). Hồ sơ số 19020: Hồ sơ Huấn thị của tổng thống trong các cuộc tiếp tân lễ tết năm 1956-1961. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1957a). Hồ sơ số 16265: Hồ sơ v/v tổ chức cây mùa xuân ngày 23.01.1957 nhân dịp tết nguyên đán đinh dậu. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1957b). Hồ sơ số 16268: Hồ sơ v/v tổ chức lễ kỉ niệm Hai Bà Trưng và ngày phụ nữ Việt Nam 7.3.1957. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1957c). Hồ sơ số 16269: Hồ sơ về việc tổ chức lễ cầu hồn cho các Nhân sĩ nhân dịp Lễ thanh minh ngày 5.4.1957. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1957d). Hồ sơ số 22814: Hồ sơ chương trình phát thanh của đài phát thanh sài gòn hàng tuần vào dịp tết đinh dậu năm 1957. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1957e). Hồ sơ tập tài liệu của VP.PTT, Sở nghỉ lễ, Việt tấn xã. Hồ sơ số 16280: về lễ kỉ niệm Trần Hưng Đạo ngày 13.9.1957 và Lê Thái Tổ ngày 15.9.1957. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1958a). Hồ sơ số 16535: Hồ sơ v/v tổ chức tết nguyên đán Mậu Tuất vào ngày 18.02.1958. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1958b). Hồ sơ số 16536: Hồ sơ v/v tổ chức ngày phụ nữ Việt Nam và lễ kỉ niệm Hai Bà Trưng 25.3.1958. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1959). Hồ sơ số 16878: Hồ sơ v/v tổ chức Lễ thanh minh ngày 06.4.1959. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1960-1963). Hồ sơ số 22411: Hồ sơ v/v tổ chức lễ kỷ niệm Hai Bà Trưng năm 1960-1963. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1961). Hồ sơ số 147: Hướng dẫn thi hành luật “Lành mạnh hoá xã hội” và “Bảo vệ luân lý” năm 1961-1962. Phông Bộ đặc nhiệm Văn hóa – Xã hội Việt Nam Cộng hòa.
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1962). Hồ sơ số 22406: Hồ sơ về tổ chức kỷ niệm ngày giỗ Tổ Hùng Vương năm 1951.1962. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1963-1964). Hồ sơ số 29277: Tổ chức lễ giỗ tổ Hùng Vương năm 1963-1964. Phông Phủ Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa (1954-1975).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1967-1968). Hồ sơ số 28: Hồ sơ v/v Tổng hội Khổng học Việt Nam xin trợ cấp tiền bạc, phương tiện hoạt động năm 1967-1968. Phông Bộ Văn hóa Việt Nam Cộng hòa.
Tuong, V., & Sean, F. (2019). Introduction. In trong V. Tuong, & F. Sean (Eds.), The Republic of Vietnam, 1955-1975: Vietnamese Perspectives on Nation Building. Cornell University Press.
Hảo, B. T., Hương, L. T., & Tuyền, P. T. (2024). Kế thừa, phát huy giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế - Thực trạng và khuyến nghị. Tạp chí Khoa học và Công nghệ(69A).
Jacobs, S. (2004). America’s Miracle Man in Vietnam: Ngo Dinh Diem, Religion, Race, and U.S. Intervention in Southeast Asia. Durham: Duke University Press.
Masur, M. B. (2004). “Hearts and Minds: Cultural Nation-Building in South Vietnam, 1954–1963”. Luận án Tiến sĩ, The Ohio State University, Columbus.
Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1956). Diễn văn của Ngô Tổng thống trong buổi lễ đặt viên gạch đầu tiên xây cất thư viện Quốc gia và Trung tâm Văn hoá Việt Nam tại Thủ đô Sài Gòn ngày 3-7-1956. Ngô Đình Diệm.
Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1957a). Huấn từ của Ngô Tổng thống nhân dịp Lễ khai mạc Đại hội Văn hóa toàn quốc 7/1/1957. Ngô Đình Diệm.
Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1957b). Thông báo của Ngô tổng thống đọc trước quốc hội ngày khai mạc khoá họp thường lệ 7-10-1957. Ngô Đình Diệm.
Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1959a, 4 7). Ngày Giỗ Tổ tới nơi rồi. (197). Báo Cách Mạng Quốc Gia.
Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1959b, 9). Trung thu, Tết của nhi đồng. (2). Sáng Dội Miền Nam.
Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1958). Thông điệp của tổng thống nhân dịp lễ khánh đản Đức Khổng Tử (28-9-1958). (2). Trung học Nguyệt San. Bộ Quốc gia Giáo dục xuất bản.
Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1961a). Huấn từ của Tổng thống nhân dịp Tết Trung thu và ngày Nhi đồng Quốc tế (24-9-1961). Ngô Đình Diệm.
Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1961b). Huấn từ của Tổng thống Việt Nam Cộng Hoà đọc trong dịp lễ khai giảng long trọng Viện Đại học Huế (3-10-1961). Ngô Đình Diệm.
Thư viện Khoa học tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1961c). Tinh thần Trần Hưng Đạo - Lê Lợi: tinh thần quật cường của dân tộc. (19). Tờ báo Văn Đàn. Năm thứ nhất.
Thư viện Khoa học tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. (1962, 2). Lễ khánh thành đài kỉ niệm và ngày lễ Hai Bà Trưng. IV(4(34)). Sáng Dội Miền Nam.
Thư viện Khoa học tổng hợp TP.HCM. (1958, 10 28). Chế độ các ngày khánh tiết Việt Nam. Gió nam - cơ quan Văn hóa Nghị luận và Thông tin của liên đoàn công chức Cách mạng Quốc gia.
Tran, N.-A. (2013). “Contested identities: Nationalism in the Republic of Vietnam (1954–1963)”. Luận án Tiến sĩ, University of California, Berkeley.
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1954-1955). Hồ sơ số 29152: Hồ sơ tổ chức lễ trung thu năm 1954-1955. Phông Phủ Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa (1954-1975).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1956a). Hồ sơ số 16043: Hồ sơ v/v tổ chức lễ kỷ niệm Hai Bà Trưng ngày 18.3.1956. Phông Phủ Tổng Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1956b). Hồ sơ số 16044: Hồ sơ về lễ thanh minh tố cộng Bính Thân tổ chức vào ngày 11.4.1956 tại vườn Bách thảo Sài Gòn. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1956-1961). Hồ sơ số 19020: Hồ sơ Huấn thị của tổng thống trong các cuộc tiếp tân lễ tết năm 1956-1961. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1957a). Hồ sơ số 16265: Hồ sơ v/v tổ chức cây mùa xuân ngày 23.01.1957 nhân dịp tết nguyên đán đinh dậu. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1957b). Hồ sơ số 16268: Hồ sơ v/v tổ chức lễ kỉ niệm Hai Bà Trưng và ngày phụ nữ Việt Nam 7.3.1957. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1957c). Hồ sơ số 16269: Hồ sơ về việc tổ chức lễ cầu hồn cho các Nhân sĩ nhân dịp Lễ thanh minh ngày 5.4.1957. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1957d). Hồ sơ số 22814: Hồ sơ chương trình phát thanh của đài phát thanh sài gòn hàng tuần vào dịp tết đinh dậu năm 1957. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1957e). Hồ sơ tập tài liệu của VP.PTT, Sở nghỉ lễ, Việt tấn xã. Hồ sơ số 16280: về lễ kỉ niệm Trần Hưng Đạo ngày 13.9.1957 và Lê Thái Tổ ngày 15.9.1957. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1958a). Hồ sơ số 16535: Hồ sơ v/v tổ chức tết nguyên đán Mậu Tuất vào ngày 18.02.1958. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1958b). Hồ sơ số 16536: Hồ sơ v/v tổ chức ngày phụ nữ Việt Nam và lễ kỉ niệm Hai Bà Trưng 25.3.1958. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1959). Hồ sơ số 16878: Hồ sơ v/v tổ chức Lễ thanh minh ngày 06.4.1959. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1960-1963). Hồ sơ số 22411: Hồ sơ v/v tổ chức lễ kỷ niệm Hai Bà Trưng năm 1960-1963. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1961). Hồ sơ số 147: Hướng dẫn thi hành luật “Lành mạnh hoá xã hội” và “Bảo vệ luân lý” năm 1961-1962. Phông Bộ đặc nhiệm Văn hóa – Xã hội Việt Nam Cộng hòa.
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1962). Hồ sơ số 22406: Hồ sơ về tổ chức kỷ niệm ngày giỗ Tổ Hùng Vương năm 1951.1962. Phông Phủ Tổng thống Đệ Nhất Cộng Hòa (1954-1963).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1963-1964). Hồ sơ số 29277: Tổ chức lễ giỗ tổ Hùng Vương năm 1963-1964. Phông Phủ Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa (1954-1975).
Trung tâm lưu trữ quốc gia II. (1967-1968). Hồ sơ số 28: Hồ sơ v/v Tổng hội Khổng học Việt Nam xin trợ cấp tiền bạc, phương tiện hoạt động năm 1967-1968. Phông Bộ Văn hóa Việt Nam Cộng hòa.
Tuong, V., & Sean, F. (2019). Introduction. In trong V. Tuong, & F. Sean (Eds.), The Republic of Vietnam, 1955-1975: Vietnamese Perspectives on Nation Building. Cornell University Press.
Các bài báo được đọc nhiều nhất của cùng tác giả
- Lê Đình Trọng, Nguyễn Thị Mai Hương, Vai trò của Mỹ trong vấn đề chính quyền Ngô Đình Diệm không thi hành nghiêm chỉnh các điều khoản của hiệp định Giơnevơ 1954-1956 , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 14 Số 01S (2025): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Lê Đình Trọng, Nguyễn Ngọc Anh Thư, Bùi Phước Vinh, Tô Duy Thon, Nguyễn Văn Têl, Phạm Minh Thiện, Hoạt động tập kết chuyển quân tại Cao Lãnh năm 1954 , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 12 Số 9 (2023): Chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Dương Thị Hồng Mai, Lê Đình Trọng, “Quốc sách” Ấp chiến lược của Việt Nam Cộng hòa trên địa bàn tỉnh An Giang , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 13 Số 02S (2024): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Nguyễn Hoàng Nhựt, Lê Đình Trọng, Phong trào đấu tranh chống phá ấp chiến lược trên địa bàn huyện Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long (1962-1963) , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 13 Số 02S (2024): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Lê Đình Trọng, Bối cảnh lịch sử ra đời Luật “Người cày có ruộng” của chính quyền Nguyễn Văn Thiệu , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 14 Số 9 (2025): Chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Nguyễn Xuân Hoàng, Lê Đình Trọng, Nghề trồng cây ăn trái ở Định Tường dưới thời Việt Nam Cộng hòa (1955-1975) , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 13 Số 02S (2024): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Vũ Thu Hà, Lê Đình Trọng, Phong trào đấu tranh chính trị của nhân dân Cần Thơ giai đoạn 1961-1965 , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 13 Số 02S (2024): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Nguyễn Cẩm Duyên, Lê Đình Trọng, “Nổi dậy” trong Mậu Thân 1968 ở Vĩnh Long , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 13 Số 02S (2024): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Lê Đình Trọng, Trần Nguyễn Ngọc Linh Đa, Nguyễn Thị Nở, Phan Thúy Thanh, Phong trào Đồng Khởi năm 1960 ở tỉnh Kiến Phong , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: 2026: Bài chờ xuất bản chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn