Thiết kế tình huống dạy học chủ đề Phương trình và Hệ phương trình nhằm phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh lớp 9
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Trong bối cảnh Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh, dạy học toán cần chú trọng phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn. Tuy nhiên, thực tế dạy học chủ đề Phương trình và hệ phương trình ở lớp 9 vẫn chủ yếu tập trung rèn luyện kỹ năng giải toán, chưa tạo nhiều cơ hội để học sinh vận dụng kiến thức giải quyết các tình huống thực tiễn. Bài viết xác định các biểu hiện của năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn trong chủ đề Phương trình và hệ phương trình Toán 9 và đề xuất quy trình thiết kế tình huống dạy học theo định hướng phát triển năng lực vận dụng toán học vảo thực tiễn. Thiết kế một số tình huống dạy học trong chủ đề Phương trình và hệ phương trình Toán 9 nhằm góp phần phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh. Các tình huống được xây dựng từ những vấn đề gần gũi với đời sống, tạo cơ hội cho học sinh mô hình hóa tình huống thực tiễn, thiết lập và giải phương trình hoặc hệ phương trình để giải quyết vấn đề đặt ra. Kết quả nghiên cứu góp phần hỗ trợ giáo viên tổ chức dạy học Toán 9 gắn với thực tiễn, qua đó phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn và nâng cao hiệu quả dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
Từ khóa
năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn, phương trình và hệ phương trình, tình huống dạy học, Toán 9
Chi tiết bài viết

Bài báo này được cấp phép theo Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Tài liệu tham khảo
Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018b). Chương trình giáo dục phổ thông môn Toán (ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ trưởng Bộ GDĐT).
Bùi, H. N. (2003). Tăng cường khai thác nội dung thực tế trong dạy học Số học và Đại số nhằm nâng cao năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh trung học cơ sở. Luận án Tiến sĩ giáo dục học, Trường Đại học Vinh.
Cao, T. H., & Nguyễn, B. Y. (2021). Một số biện pháp phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh trong dạy học chủ đề “Phương trình và hệ phương trình” (Toán 9). Tạp chí Giáo dục, số 513 (kì 1-11/2021), tr 21-26.
Đỗ, Đ. T (chủ biên)., Đỗ, T. Đ., Phạm, X. C., Nguyễn, S. H., Phạm, S. N., Vũ, Đ. P., Nguyễn, K. S., Vũ, P. T., & Trần, Q. V . (2018). Dạy học phát triển năng lực môn Toán trung học cơ sở. NXB Đại học Sư phạm.
Đỗ, Đ. T., Phạm, X. C., Nguyễn, S. H., Nguyễn, T. P. L., Phạm, S. N., & Phạm, M. P., (2023). Sách giáo khoa Toán 9 (Tập 1) – Bộ sách Cánh diều. Công ty cổ phần đầu tư xuất bản – Giáo dục Việt Nam.
Đoàn, T. V. (2025). Bồi dưỡng năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh lớp 12 thông qua dạy học Chương ‘‘Ứng dụng đạo hàm để khảo sát hàm số’’. Luận văn thạc sĩ giáo dục học, trường Đại học Đồng Tháp.
Hà, H. K., Cung, T. A., Trần, V. T., Đặng, H. T., Trần, M. C., Lê, V. C., Nguyễn, Đ. Đ., Lê, V. H., Phan, T. H., Trần, Đ. K., Phạm, A. M., & Nguyễn, T. K. S. (2023). Sách giáo khoa Toán 9 (Tập 1) – Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Kolb, D. A. (1984). Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
Lê, H. D. (2017). Bồi dưỡng năng lực vận dụng kiến thức toán học vào thực tiễn cho HS trong dạy học toán 8. Luận văn Thạc sĩ Giáo dục học, trường Đại học Đồng Tháp.
OECD. (2023). PISA 2022 Assessment and Analytical Framework. OECD Publishing.
Nguyễn, B. K. (2011). Phương pháp dạy học môn Toán. Nhà xuất bản Đại học Sư phạm Hà Nội.
Nguyễn, T. T. H. (2016). Phát triển năng lực ứng dụng toán học vào thực tiễn thông qua dạy học chủ đề tổ hợp – xác suất đại số và giải tích 11. Luận văn thạc sĩ Giáo dục học, Trường Đại học Cần Thơ.
Nguyễn, T. T., & Phạm. T. H. T. (2016). Phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn thông qua dạy học thực hành. Tạp chí Giáo dục, Số 391, tr 50-53.
Nguyễn, T. H. (2020), Phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sin thông qua dạy học chủ đề khối đa diện, mặt nón, mặt trụ và mặt cầu trong hình học 12. Luận văn Thạc sĩ Giáo dục học, Trường Đại học Đồng Tháp.
Phan, T. N. (2005). Dạy học và phương pháp dạy học trong nhà trường. Nhà xuất bản Đại học Sư phạm.
Trần, N. D., Trần, Đ. H., Nguyễn, T. A., Nguyễn, C., Ngô, H. L., Phạm, H. Q., & Phạm, T. T. T. (2023). Sách giáo khoa Toán 9 (Tập 1) – Bộ sách Chân trời sáng tạo. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Các bài báo được đọc nhiều nhất của cùng tác giả
- Trần Xuân Nam, PGS.TS. Nguyễn Dương Hoàng, Một số biện pháp bồi dưỡng năng lực tư duy và lập luận toán học cho học sinh lớp 10 trong dạy học chủ đề “Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng” , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 13 Số 01S (2024): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Trang Thị Như Nguyệt, PGS. TS Nguyễn Dương Hoàng, Phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn cho học sinh trong dạy học chủ đề hệ thức lượng trong tam giác và Vectơ – Toán 10 , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 13 Số 01S (2024): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Nguyễn Dương Hoàng, Nguyễn Thị Ngọc Hạnh, Một số biện pháp phát triển năng lực tư duy và lập luận cho học sinh lớp 12 thông qua dạy học thể tích khối đa diện , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 12 Số 02S (2023): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Nguyễn Dương Hoàng, Dương Thị Thu Thảo, Thiết kế tình huống dạy học chương tam giác theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh lớp 7 , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 12 Số 02S (2023): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Đoàn Thị Hồng Hạnh, Phó Giáo sư Nguyễn Dương Hoàng, Phát triển tư duy thuật toán cho học sinh trong dạy học chủ đề dãy số, cấp số cộng và cấp số nhân – Toán 11 , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 13 Số 01S (2024): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Lê Thanh Tâm, PGS, TS Nguyễn Dương Hoàng, Vận dụng lý thuyết học tập trải nghiệm trong dạy học khái niệm “Hình lăng trụ đứng tam giác” (Toán 7) , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 13 Số 02S (2024): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Hồ Tuấn Thoại, PGS-TS Nguyễn Dương Hoàng, Phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh trong dạy học các bài toán thực tiễn chủ đề hàm số lượng giác và phương trình lượng giác , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 14 Số 01S (2025): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Phạm Văn Quân, Nguyễn Dương Hoàng, Phát triển tư duy hàm cho học sinh thông qua dạy học chương “Hàm số lũy thừa, hàm số mũ và hàm số lôgarit - Giải tích 12 , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 12 Số 03S (2023): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- Trần Nguyễn Minh Đăng, Nguyễn Dương Hoàng, Phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh lớp 7 trong dạy học chủ đề “Đại lượng tỉ lệ” , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 14 Số 01S (2025): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)
- PGS.TS. Nguyễn Dương Hoàng, Cử nhân khoa học Phan Anh Tuấn, Dạy học chủ đề ba đường conic Toán 10 theo định hướng kết nối tốn học với thực tiễn , Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp: Tập 13 Số 01S (2024): Số Đặc biệt chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn (Tiếng Việt)